Skibril kiezen: welke lens past bij welk weer

Een skibril doet twee dingen: hij houdt UV-straling, wind en sneeuw bij je ogen weg, en hij dempt het licht dat de sneeuw terugkaatst. Het eerste is bij elke goede skibril geregeld. Het tweede hangt af van de lens die je kiest, en daar gaan de meeste fouten in. Een te lichte lens op een zonnige gletsjer geeft vermoeide ogen. Een te donkere lens bij sneeuwval maakt de pistes vlak en moeilijk te lezen.

Waar let je op: UV en norm

Sneeuwblindheid is een ontsteking van het hoornvlies door UV-straling. Het Oogfonds noemt sneeuw en grote hoogte als risicosituaties, omdat sneeuw veel UV weerkaatst. De klachten (pijnlijke, tranende, rode ogen, lichtgevoeligheid) komen meestal pas enkele uren na de blootstelling. Je merkt op de piste dus niet dat het misgaat. De ergste klachten zijn meestal binnen 24 uur minder, na ongeveer 48 uur is het oog bij de meeste mensen grotendeels hersteld.

Skibrillen vallen onder de norm EN ISO 18527-1 (gepubliceerd in 2022, opvolger van EN 174). Die beschrijft eisen voor skibrillen en snowboardbrillen: bescherming tegen UV en zichtbaar zonlicht, regen, sneeuw en wind. Zoek op de bril of verpakking naar de CE-markering en een aanduiding voor 100% UV-bescherming (UV400). De kleur van het glas zegt daar niets over: een lichte lens kan evengoed volledig UV tegenhouden.

Welke lenscategorie hoort bij welk weer?

Lenzen zijn ingedeeld in categorieën van S0 (bijna helder) tot S4 (zeer donker). De categorie zegt hoeveel zichtbaar licht de lens doorlaat:

De percentages komen uit het lensoverzicht van Julbo. Kassa noemt voor S3 en S4 dezelfde waarden en rekent categorie 0 tot 2 tot de lenzen voor bewolkt weer. Welk weer bij S2 hoort, is een indeling van fabrikanten en winkels, geen norm. Grenzen tussen twee categorieën zijn vloeiend.

Voor een gezin dat een of twee weken per jaar skiet, is S2 of S3 de gewone keuze. Het Oogfonds schrijft dat op zonnige dagen categorie 3 meestal voldoende is. Categorie 4 vermindert de verblinding verder maar biedt volgens het Oogfonds geen extra UV-bescherming. De UV-bescherming zit dus in het glas, niet in de categorie.

Welke lens hoort bij de hoogte van je skigebied?

Hoe hoger je skiet, hoe meer licht er over de sneeuw ligt. Dat maakt de gebieden in onze lijst niet allemaal gelijk:

• Zermatt loopt tot 3.899 meter en heeft gletsjerskiën. Hier past een donkere S3, of S4 voor wie veel verblinding ervaart. Zie Zermatt.
• Les 2 Alpes heeft pistes tot 3.600 meter, met de langste afdaling vanaf de gletsjer. Zie Les 2 Alpes.
• Tignes komt op 3.456 meter, onder andere bij de Grande Motte-gletsjer. Zie Tignes.
• Sölden (3.340 meter) heeft twee gletsjers die in het najaar en voorjaar open zijn. Zie Sölden.
• Hintertux (3.250 meter) en Kitzsteinhorn Kaprun (3.029 meter) zijn gletsjerskigebieden waar de zon ook bij weinig sneeuw fel is. Zie Hintertux en Kaprun.
• St. Anton heeft zijn hoogste punt op 2.811 meter, Gastein op 2.300 meter. Op zulke hoogtes ski je vaker door de bosrand en door lagere bewolking. Een S2 of een wisselende lens is dan praktischer dan een S4. Zie St. Anton en Gastein.

Dit is een vuistregel op basis van de hoogte, niet van de norm. Op een grijze dag in Zermatt heb je weinig aan S4.

Twee lenzen, of één die meekleurt

Kassa citeert een adviseur die twee brillen aanraadt: één voor zonnig en één voor bewolkt weer. Bij een week skiën met wisselend weer is dat de simpele oplossing. Veel skibrillen hebben een wisselbare lens, zodat je geen tweede complete bril nodig hebt.

De andere route is een lens die zijn tint aanpast aan het licht (fotochroom). Julbo geeft voor zijn Reactiv-lenzen bereiken op, bijvoorbeeld 75 tot 17% lichtdoorlaat (S1 tot S3) of 80 tot 7% (S0 tot S4). Zo'n lens dekt een groot deel van de dag.

Je hebt twee lenzen vooral nodig als:

• je weken achtereen skiet en het weer vooraf niet vaststaat;
• je op één reis zowel op een gletsjer (zoals Sölden) als lager in het gebied skiet.

Skiet je maar een paar dagen op één plek en is het weerbericht rustig, dan is één S2 of S3 genoeg.

Skibril voor kinderen

Kinderen hebben meer last van UV, omdat hun ooglens meer UV doorlaat dan die van volwassenen (Oogfonds via Kassa, ook Weeronline). Een zonnebril is geen vervanger: een skibril sluit beter aan en houdt ook wind en sneeuw tegen. Kassa adviseert voor kinderen categorie 3 of 4.

Pasvorm is volgens Kassa het belangrijkste punt. De bril moet bij de vorm en grootte van het hoofd passen en stevig maar prettig zitten. Een band die aan de binnenkant te glad is, laat de bril bij kinderen schuiven. Neem het kind mee naar de winkel en laat meerdere brillen passen.

Skibril en helm

Neem je helm mee bij het passen. Kassa wijst erop dat de randen van bril en helm aan de zijkant en bovenkant goed op elkaar moeten aansluiten.

Skibril als je een bril draagt

De norm EN ISO 18527-1 noemt skibrillen met een inzetstuk voor lenzen op sterkte, dus die bestaan. Voor een gezin dat af en toe skiet is dat meestal te veel. Twee andere opties:

• een skibril die over je gewone bril past (de verpakking noemt dit OTG, over the glasses). Let op dat je bril niet tegen de lens drukt en pas de bril mét je eigen bril in de winkel;
• contactlenzen onder een gewone skibril.

Skibril kiezen en vergelijken

Controleer bij elke bril welke categorie of welk bereik erop staat en of hij bij je helm en eventuele bril past.