Thermokleding voor wintersport: drie lagen, skisokken en skihandschoenen

Thermokleding is de onderste laag van wat je op de piste draagt. Ze moet zweet van je huid halen en warmte vasthouden, zodat de lagen erboven hun werk kunnen doen. Voor een gezin telt vooral dat je niet te veel koopt en niet het verkeerde: katoen, dikke sokken en een warme jas op een koud shirt zijn de gebruikelijke fouten.

Hoeveel kouder is het boven op de berg?

Per 1.000 meter hoogte daalt de luchttemperatuur gemiddeld ongeveer 6,5 graden. Dat is de standaardwaarde die het Amerikaanse onderzoeksinstituut UCAR noemt; op een echte dag kan het afwijken. Met de hoogtes uit onze gebiedspagina's wordt het concreet:

• In Zell am See ligt het dorp op 770 meter en de Schmittenhöhe op 1.965 meter. Dat is 1.195 meter verschil, dus ongeveer 8 graden kouder boven dan in het dorp.
• In Sölden loopt het gebied van 1.350 tot 3.340 meter. Verschil 1.990 meter, ruim 12 graden.
• In Val Thorens ligt het dorp op 1.710 meter en de top op 3.230 meter. Dat is ongeveer 10 graden. Wie vanuit Orelle (819 meter) omhoog gaat, komt op ruim 2.400 meter verschil uit, dus zo'n 16 graden.
• In Winterberg ligt het dorp op 668 meter en de top op 820 meter. Ongeveer 1 graad verschil.

Een gezin in Winterberg heeft dus een andere dag dan een gezin in Sölden. In Winterberg doe je 's ochtends je kleding aan en je past nauwelijks aan. In Sölden of Val Thorens begin je in het dorp, rijd je naar boven en staat er een flink stuk kouder weer dan bij het ontbijt. Een tweede reden om niet alleen op de dorpstemperatuur te letten is wind: het KNMI legt uit dat wind extra warmteverlies geeft, waardoor het kouder voelt dan de thermometer aangeeft. Zon telt in die berekening niet mee, maar zonnig weer voelt volgens het KNMI minder koud dan de gevoelstemperatuur suggereert.

Een tabel met welke kleding bij welk aantal graden hoort, geven we niet. Er is geen officiële bron die dat vastlegt, en het hangt af van hoe hard je skiet, hoe lang je in de lift zit en of je kind stilstaat bij de les. Het hoogteverschil hierboven is wel iets wat je kunt meten.

Welke drie lagen heb je nodig?

1. Basislaag (thermokleding). Sluit aan op de huid, houdt warmte vast en voert vocht af. Arc'teryx schrijft dat een nauwsluitende pasvorm het vocht beter afvoert en dat de laag er schoon onder de volgende lagen moet passen.
2. Middenlaag. Meestal fleece. Die houdt de warmte vast die de basislaag laat bestaan. Draag je een dikke middenlaag, kies dan een lichtere basislaag; ski je met weinig lagen, kies dan een warmere basislaag (ook dit advies komt van Arc'teryx).
3. Buitenlaag. Waterdichte skijas en skibroek. Die houdt sneeuw en wind buiten.

Het nut van de lagen is dat je er één kunt uitdoen. Je hebt het bij de eerste afdaling warm, bij de lift koud en bij de lunch weer warm. Meerdere dunne lagen laten zich bijstellen, één dikke trui niet.

Merino of synthetisch?

Beide werken. Het verschil zit in wat ze doen als je zweet:

• Merino blijft volgens Arc'teryx isoleren als het nat is en is minder geurgevoelig. Dat is handig als dezelfde laag meerdere dagen mee moet.
• Synthetisch neemt geen water op zoals merino en droogt sneller, zelfs terwijl je het draagt. Arc'teryx noemt het geschikt voor dagen met veel inspanning of warmer weer.
• Katoen laat je liggen. Het wordt snel nat en blijft nat, waardoor je lichaamswarmte verliest zodra je stilstaat. Dat advies staat in elke bron die we lazen, ook voor kinderen.

Voor kinderen die vooral oefenen op de oefenweide, in de sneeuw rollen en weer opstaan, is synthetisch praktisch omdat het sneller droogt. Voor volwassenen die vier dagen met twee setjes doen, is merino aantrekkelijk vanwege de geur.

Skisokken: één paar, tot over de kuit

Een bootfitter-blog (Outdoor Divas) zegt het kort: twee paar sokken geven drukpunten en beperken de bloedsomloop, ze maken je voeten niet warmer. Dunne technische sokken houden voeten juist warmer door betere circulatie en vochtafvoer, terwijl dikke sokken in de skischoen de pasvorm verpesten.

Wat je wel moet doen:

• Eén paar, in merino of synthetisch. Geen katoen, want dat neemt zweet op en blijft nat.
• Sokken die hoger zijn dan de rand van de skischoen, zodat er niets opkruipt en schuurt.
• Een sok met een goede pasvorm. Een los gevallen sok geeft plooien, en plooien geven blaren.

Skihandschoenen en wanten voor kinderen

Voor kinderen houdt Ski Utah wanten warmer, omdat de vingers bij elkaar zitten. Sommige kinderen willen liever handschoenen, omdat die handiger zijn. Let vooral op:

• een manchet die dicht kan, zodat er geen sneeuw in glijdt;
• handschoenen of wanten die een kind zelf aan en uit kan doen;
• een clip aan de jas, zodat ze tijdens een pauze niet kwijtraken;
• handwarmers in de want op een heel koude dag.

Neem een tweede paar mee. Een natte want om 11 uur betekent anders een kind dat om half 12 klaar is met skiën. Hetzelfde geldt voor een reservenekwarmer en reservesokken.

Wat trekt een kind aan?

Ski Utah noemt dezelfde opbouw als hierboven: een basislaag die aansluit maar niet knelt, een fleece daarover en een waterdichte jas en broek. De jas moet de billen bedekken. De broek mag meegroeien, met sluitingen die een kind zelf bedient. Laat kinderen thuis oefenen met aan- en uitkleden, dat scheelt in de skischoenenruimte.

Hoe was je thermokleding?

Haglöfs zegt over basislagen: geen wasverzachter, want die verslechtert het vochtafvoerende vermogen. Rits sluiten voor de wasbeurt, bedrukte kleding binnenstebuiten wassen. Voor wol raden ze een vloeibaar wasmiddel voor wol aan en tussen twee wasbeurten luchten. Temperatuur en droogmethode verschillen per kledingstuk, dus lees het label.

Hoeveel heb je nodig?

Je hoeft voor een week niet alles dubbel te hebben. Voor volwassenen werken twee basislagen: één aan, één om te wisselen. Voor kinderen is het verstandig er drie te hebben, omdat ze vaker nat worden. Hieronder staat een selectie.